{"id":1179,"date":"2013-06-04T18:31:40","date_gmt":"2013-06-04T18:31:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/?p=1179"},"modified":"2013-06-04T18:31:40","modified_gmt":"2013-06-04T18:31:40","slug":"entre-a-politica-e-a-estetica","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/2013\/06\/04\/entre-a-politica-e-a-estetica\/","title":{"rendered":"Entre a pol\u00edtica e a est\u00e9tica"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #ff00ff;\"><strong>(m\u00e1s abajo, versi\u00f3n en castellano)<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<h6 style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #008000;\">\u201cEl arte pasa a la acci\u00f3n\u201d, Tucuman Arde<\/span><\/h6>\n<p>Alguns dos trabalhos que n\u00f3s vemos na sess\u00e3o <a href=\"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/2013\/05\/23\/videoactivismo-tropical\/\">\u201cVideoactivismo Tropical \u2013 ilegalidades transformadoras\u201d<\/a> s\u00e3o uma amostra das diferentes formas de acionar os corpos na esfera p\u00fablica e de ativa\u00e7\u00e3o da mem\u00f3ria coletiva.<\/p>\n<p>Nesta apresenta\u00e7\u00e3o pudemos distinguir v\u00e1rios usos estrat\u00e9gicos do corpo, que os cidad\u00e3os realizam para denunciar a viol\u00eancia exercida por certas ordens institucionais.<\/p>\n<p>A performance \u00e9 uma ferramenta id\u00f4nea para ensaiar \u201cmicro revolu\u00e7\u00f5es\u201d, transformar as rela\u00e7\u00f5es e situar-se diante daqueles processos que afetam o coletivo e consequentemente o individual.<\/p>\n<p>As fronteiras entre a arte da performance e as manifesta\u00e7\u00f5es pol\u00edticas performativas s\u00e3o muito perme\u00e1veis. A pr\u00e1tica da performance situa-se no espa\u00e7o liminal entre a est\u00e9tica e a pol\u00edtica, abrindo debates e botando novas formas de atuar diante desse poder que arrasta, imobiliza, e at\u00e9 faz desaparecer.<\/p>\n<p>Para Guillermo G\u00f3mez-Pe\u00f1a (*) o corpo \u00e9 o \u201cverdadeiro lugar para a cria\u00e7\u00e3o e nossa verdadeira mat\u00e9ria prima\u201d. N\u00e3o tenho d\u00favida nenhuma que as ideias \u201clugar para criar\u201d e \u201cmat\u00e9ria prima\u201d s\u00e3o compreendidas de formas muito diferentes segundo o prisma latino, anglo-sax\u00e3o, europeu, asi\u00e1tico, etc.<\/p>\n<p>Na Am\u00e9rica Latina, os artistas compreendem que o corpo \u00e9 o lugar onde acontece o pol\u00edtico. Lorena Wolfer, por exemplo, usa o seu corpo como \u201cmapa simb\u00f3lico que documenta e narra a viol\u00eancia\u201d. Para a artista mexicana, o corpo \u00e9 o ve\u00edculo de representa\u00e7\u00e3o da viol\u00eancia que sofrem as mulheres em M\u00e9xico.<\/p>\n<p>No passado m\u00eas de dezembro eu assisti \u00e0 primeira edi\u00e7\u00e3o da <a href=\"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/2012\/12\/17\/cronica-de-la-performance-art-week-in-venice\/\"><i>Performance Art Week<\/i><\/a> em Veneza. L\u00e1 eu tive a oportunidade de conhecer v\u00e1rios artistas procedentes do continente americano. As suas performances chamaram minha aten\u00e7\u00e3o. O seus corpos operavam como campos de batalha do pol\u00edtico.<\/p>\n<p>O meu olhar europeu n\u00e3o podia deixar de interrogar a inten\u00e7\u00e3o e, sobretudo, a efetividade que tem a representa\u00e7\u00e3o desse sujeito vulner\u00e1vel (explorado, exilado, amea\u00e7ado, torturado, desaparecido). Continuo nessa interroga\u00e7\u00e3o.<\/p>\n<p>Diana Taylor, em <i>The archive and the repertoire. Performing cultural memory in the Americas<\/i>, analisa a performance como uma parte integral da cultura que traspassa atrav\u00e9s de gera\u00e7\u00f5es.\u00a0 Para isso, ela distingue entre o Arquivo e o Repert\u00f3rio.<\/p>\n<p>O arquivo cont\u00e9m documentos, textos, v\u00eddeos e aqueles \u201crestos\u201d que podem ser considerados materiais duradouros. Todos estes elementos superam o comportamento ao vivo, j\u00e1 que ao n\u00e3o precisar da presen\u00e7a dos corpos, operam pela dist\u00e2ncia, transmitindo conhecimento de formas diferentes.<\/p>\n<p>O repert\u00f3rio, pelo contr\u00e1rio, recolhe a mem\u00f3ria corporal que funciona pelo meio dos corpos, em forma de m\u00fasica, gestos, dan\u00e7a, narra\u00e7\u00f5es orais, etc. Aqui a performance opera como um ato de transfer\u00eancia atrav\u00e9s de procedimentos compartilhados.<\/p>\n<p>Estes dois sistemas de conhecimento desafiam \u00e0 desapari\u00e7\u00e3o: os objetos (o arquivo) s\u00e3o uma forma perdur\u00e1vel de dar testemunho, e os processos ao vivo (o repert\u00f3rio), os atos de transfer\u00eancia que t\u00eam lugar em tempo real.<\/p>\n<p>Assim, os v\u00eddeos da mostra s\u00e3o materiais do arquivo que tinham sobrevivido \u00e0s a\u00e7\u00f5es mesmas, e que gra\u00e7as aos quais, n\u00f3s podemos conhecer o que acontece no contexto brasileiro.<\/p>\n<p>Os gestos, os berros, as can\u00e7\u00f5es, as simula\u00e7\u00f5es das torturas s\u00e3o a mem\u00f3ria encarnada no vivo, no ef\u00eamero e no n\u00e3o reproduz\u00edvel de um passado que se torna o presente. O repert\u00f3rio atua como armaz\u00e9m de condutas transmitidas pelas performances, as quais ativam a mem\u00f3ria na pr\u00e1tica coletiva.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/YzzWD9UhZks\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<h5>A performance<i> Balan\u00e7o da 2\u00aa Rodada Nacional de Esculachos<\/i> de <i>Levante Popular da Juventude<\/i> na ciudade de S\u00e3o Paulo.<\/h5>\n<h6>(*) Artigo de Guillermo G\u00f3mez-Pe\u00f1a: &#8220;En defensa del arte del performance&#8221;.<\/h6>\n<p>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/p>\n<h6 style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #008000;\">\u00a0\u201cEl arte pasa a la acci\u00f3n\u201d, Tucuman Arde<\/span><\/h6>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><\/span>Algunos de los trabajos que vimos en la sesi\u00f3n <a href=\"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/2013\/05\/23\/videoactivismo-tropical\/\">\u201cVideoactivismo Tropical \u2013 ilegalidades transformadoras\u201d<\/a> son una muestra de las diferentes formas de accionar los cuerpos en la esfera p\u00fablica y de activaci\u00f3n de la memoria colectiva.<\/p>\n<p>En dicha presentaci\u00f3n, pudimos distinguir varios usos estrat\u00e9gicos del cuerpo, que las ciudadanas llevan a cabo, para denunciar la violencia ejercida por ciertos \u00f3rdenes institucionales.<\/p>\n<p>La performance es la herramienta id\u00f3nea para \u201censayar micro-revoluciones\u201d, transformar las relaciones y posicionarse frente a aquellos procesos que afectan a lo colectivo, y por tanto a lo individual.<\/p>\n<p>Las fronteras entre el arte de la performance y las manifestaciones pol\u00edticas performativas son muy permeables. La pr\u00e1ctica de la performance se sit\u00faa en el espacio liminal entre la est\u00e9tica y la pol\u00edtica, abriendo debates y proponiendo nuevas formas de actuar frente a ese poder que arrastra, inmoviliza, invisibiliza y hasta hace desaparecer.<\/p>\n<p>Para Guillermo G\u00f3mez-Pe\u00f1a (*), el cuerpo es el \u201cverdadero sitio para la creaci\u00f3n y nuestra verdadera materia prima\u201d. Sin duda, las ideas \u201csitio para crear\u201d y \u201cmateria prima\u201d son entendidas de formas muy diferentes seg\u00fan el prisma latinoamericano, anglosaj\u00f3n, europeo, asi\u00e1tico, etc\u2026<\/p>\n<p>En Am\u00e9rica latina, los artistas entienden que el cuerpo es el lugar donde acontece lo pol\u00edtico. Lorena Wolfer, por ejemplo, utiliza su cuerpo como \u201cmapa simb\u00f3lico que documenta y narra la violencia\u201d. Para esta artista mexicana, el cuerpo es el veh\u00edculo de representaci\u00f3n de la violencia que sufren las mujeres en M\u00e9xico.<\/p>\n<p>El pasado mes de diciembre asist\u00ed a la primera edici\u00f3n de la <a href=\"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/2012\/12\/17\/cronica-de-la-performance-art-week-in-venice\/\"><em>Performance Art Week<\/em><\/a> en Venecia, donde tuve la oportunidad de conocer a varios artistas procedentes del continente americano. Ni un solo performance me dej\u00f3 indiferente. Sus cuerpos operaban como campos de batalla de lo pol\u00edtico.<\/p>\n<p>Mi mirada europea no pod\u00eda dejar de interrogar la intenci\u00f3n y sobre todo, la efectividad que tiene la representaci\u00f3n de ese sujeto vulnerable (explotado, exiliado, amenazado, torturado, desaparecido). Dicha interrogaci\u00f3n continua abierta.<\/p>\n<p>Diana Taylor, en <em>The archive and the repertoire. Performing cultural memory in the Americas<\/em>, analiza la performance como parte integral de la cultura que se transmite a trav\u00e9s de generaciones. Para ello, distingue entre Archivo y Repertorio.<\/p>\n<p>El archivo contiene documentos, textos, v\u00eddeos y aquellos \u201crestos\u201d que pueden ser considerados materiales duraderos. Todos estos elementos superan al comportamiento en vivo, ya que al no requerir de la presencia de los cuerpos, operan a trav\u00e9s de la distancia, transmitiendo conocimiento de forma diferente.<\/p>\n<p>El repertorio, por el contrario, recoge la memoria corporal que funciona a trav\u00e9s de los cuerpos, en forma de m\u00fasica, gestos, danza, narraciones orales, etc. Aqu\u00ed la performance opera como un acto de transferencia a trav\u00e9s de ceremonias compartidas.<\/p>\n<p>Estos dos sistemas de conocimiento desaf\u00edan a la desaparici\u00f3n: los objetos (el archivo) son la forma perdurable de dar testimonio, y los procesos en vivo (el repertorio), los actos de transferencia que tienen lugar en tiempo real.<\/p>\n<p>As\u00ed mismo, los v\u00eddeos de la muestra son materiales del archivo que han sobrevivido a las acciones mismas, y que gracias a los cuales pudimos conocer lo que ocurre en el contexto brasile\u00f1o.<\/p>\n<p>Los gestos, los gritos, las canciones, las simulaciones de las torturas son la memoria encarnada en lo vivo, en lo ef\u00edmero y en lo no-reproducible, de un pasado que se vuelve presente. El repertorio funciona como un almac\u00e9n de conductas transmitidas a trav\u00e9s de las performances, las cuales activan la memoria en la pr\u00e1ctica colectiva.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" width=\"560\" height=\"315\" src=\"http:\/\/www.youtube.com\/embed\/YzzWD9UhZks\" frameborder=\"0\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<h5>Performance<i> Balan\u00e7o da 2\u00aa Rodada Nacional de Esculachos<\/i> de <i>Levante Popular da Juventude<\/i> en la ciudad de S\u00e3o Paulo.<\/h5>\n<h6>(*) Art\u00edculo de Guillermo G\u00f3mez-Pe\u00f1a: &#8220;En defensa del arte del performance&#8221;.<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(m\u00e1s abajo, versi\u00f3n en castellano) \u201cEl arte pasa a la acci\u00f3n\u201d, Tucuman Arde Alguns dos trabalhos que n\u00f3s vemos na sess\u00e3o \u201cVideoactivismo Tropical \u2013 ilegalidades transformadoras\u201d s\u00e3o uma amostra das diferentes formas de acionar os corpos na esfera p\u00fablica e &hellip; <a href=\"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/2013\/06\/04\/entre-a-politica-e-a-estetica\/\">Continue reading <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,27],"tags":[],"class_list":["post-1179","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-digital-archive","category-no-pais-tropical"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1179","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1179"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1182,"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1179\/revisions\/1182"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.tea-tron.com\/paolamarugan\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}